wiersze

wierszyki

Lord Alfred Douglas i Oskar Wilde

Oskar Wilde by³ autorem dowcipnych, lekkich komedii, ale jego w³asne ¿ycie przywodzi na my¶l greck± tragediê. Legenda zrobi³a z niego bohatera wiêkszego, ni¿ by³ w istocie, a skaza charakteru bêd±ca rodzajem egocentrycznego fatalizmu doprowadzi³a do nieuchronnego upadku i samozniszczenia.

Od samego pocz±tku Oskar Wilde da³ siê poznaæ jako agresywny wyznawca antywiktoriañskich pogl±dów, w spo³eczeñstwie spêtanym okowami pruderii wiktoriañskiej epoki. Przyby³ do Anglii z rodzinnej Irlandii w pa¼dzierniku 1874 roku w wieku dwudziestu lat, aby ostatni rok studiów spêdziæ na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jego celem by³o zdobycie mo¿liwie najszybciej s³awy b±d¼ rozg³osu. W czasach, kiedy wiêkszo¶æ dziedzin sztuki by³a powszechnie traktowana jako zjawisko moralnie podejrzane, Oskar zyska³ opiniê najwiêkszego estetycznego dysydenta Londynu przez swój ekstrawagancki styl i zachowanie. Na przyjêciach zjawia³ siê w spodniach do kolan, aksamitnym ¿akiecie i koszuli do konnej jazdy, z przewi±zanym na szyi sp³ywaj±cym na gors zielonym fontaziem, a czasami z prowokacyjnym s³onecznikiem lub lili± w d³oni. Mia³ ponad metr osiemdziesi±t wzrostu i by³ zadziwiaj±co silny: podczas pobytu w Oksfordzie wyrzuci³ ze swojego pokoju czterech potê¿nych, pijanych drabów z tak± ³atwo¶ci±, jakby opró¿nia³ kosze ze ¶mieciami. Czynem tym zyska³ sobie wtedy uznanie w miasteczku studenckim. Równocze¶nie jednak otacza³a go aura zniewie¶cia³o¶ci tyle¿ prowokacyjnej co zamierzonej. Na prze³omie lat siedemdziesi±tych prezentowa³ demonstracyjnie taki w³a¶nie wizerunek podczas podró¿y po Stanach Zjednoczonych w 1882 roku; mia³a ona na celu popularyzacjê komicznej opery D'Oyly'ego Carte'a Patience w re¿yserii Gilberta i Sullivana.

Pisa³ równie¿ prowokuj±ce poezje, tr±c±ce sentymentalnym homoseksualizmem: "Piêkne, smuk³e ch³opiêce cia³o nie stworzone do bólu tego ¶wiata", które pó¼niej zmieni³ na: "Dziewczyna smuk³a jak linia nie stworzona"... na cze¶æ Lillie Langtry. Ale poezja nie wzbudza³a takiego zainteresowania jak jego pozerski styl ¿ycia i aforyzmy, na przyk³ad: "Jedynym sposobem, aby siê pozbyæ pokusy, jest jej ulec". Pod koniec lat osiemdziesi±tych na krótko zaj±³ siê bajkami, które okaza³y siê dosyæ niewinne, a w roku 1891 opublikowa³ swoje pierwsze wiêksze dzie³o pt. "Portret Doriana Graya" (The Picture of Dorian Gray). Powie¶æ zosta³a przez wiêkszo¶æ krytyków okre¶lona jako niemoralna ze wzglêdu na jej - jak to sam Wilde okre¶la³ - szkar³atne ustêpy (zaledwie lawendowe w porównaniu z dzisiejszymi standardami). Wielu krytyków by³o zdania, ¿e mimo literackich walorów, które oni tylko byli w stanie doceniæ, powie¶æ nie nadawa³a siê do publikacji. Oskara bawi³y te spory i podsyca³ je przy ka¿dej okazji, zarówno dla samej uciechy, jak i dochodów, jakie przynosi³a mu wzrastaj±ca sprzeda¿ ksi±¿ki. W tym samym roku zamie¶ci³ w prasie politycznie radykalny artyku³, który zyska³ mu w¶ród rz±dz±cej elity miano socjalisty i libertyna. A po powrocie z Pary¿a, gdzie napisa³ zakazan± w Londynie sztukê Salome, zacz±³ nosiæ w butonierce nie-rozwiniêty zielony go¼dzik - znak identyfikacyjny francuskich homoseksualistów.

W 1891 roku pozna³ równie¿ dwudziestojednoletniego lorda Alfreda Douglasa, studenta drugiego roku uniwersytetu w Oksfordzie. Alfred by³ uderzaj±co piêkny i bardzo arystokratyczny (by³ jednym z tych szkockich Douglasów), a ponadto uchodzi³ za zdeklarowanego homoseksualistê i refleksyjnego poetê. Ta ostatnia cecha nieprzeparcie poci±ga³a Oskara, chocia¿ pierwsza równie¿ nie by³a bez znaczenia. "Mój Ty Jedyny Ch³opcze - pisa³ w rok pó¼niej, kiedy Alfred przys³a³ mu jeden ze swoich poematów; znali siê ju¿ wówczas do¶æ dobrze. - Sonet jest naprawdê piêkny i zakrawa na cud, ¿e te ró¿ane, stworzone do poca³unków usta potrafi± uk³adaæ równie¿ strofy pie¶ni. Twoja subtelna z³ota dusza b³±dzi miêdzy namiêtno¶ci± i poezj±".

Biseksualny Oskar by³ ju¿ w tym czasie ¿onaty; mia³ kochaj±c± ¿onê Konstancjê oraz dwóch synów. Przez jaki¶ czas po ¶lubie w 1884 roku stanowi³ wzór troskliwej g³owy rodziny, ale jego zainteresowania: zawodowe, osobiste i wszelkie inne, odci±ga³y go od domowego ogniska. Konstancja na szczê¶cie mia³a w³asne ¼ród³o dochodów. W miarê jak ros³a jego s³awa literacka - autora znanych i przynosz±cych zyski sztuk: "Wachlarz lady Windermere" (Lady Windermere's Fan) i "Kobieta bez znaczenia" (A Woman of No Importance) - coraz powszechniejsze stawa³y siê plotki na temat jego homoseksualnego wyuzdania. Powodzenie wyrobi³o w nim przekonanie, ¿e s³awa nie ma granic i znajduje siê poza zasiêgiem kontroli spo³eczeñstwa, które by³o przedmiotem jego szyderstwa. Zamiast, w ¶lad za swymi dwoma teatralnymi przebojami, wyst±piæ z kolejn± sztuk±, lata 1893 - 1894 spêdzi³ g³ównie na intymnych, chocia¿ czasami burzliwych, uciechach z Alfredem. "Ty jeste¶ tym boskim obiektem mego po¿±dania, ty

NASTÊPNA STRONA »
POWRÓT

sitemap